Bước sang năm 2026, ngành xây dựng Việt Nam đang cho thấy một nhịp tăng trưởng tích cực hơn hẳn giai đoạn trước, khi hàng loạt đại công trường hạ tầng, đô thị và công nghiệp đồng loạt khởi động, tạo ra “sinh khí” lan tỏa trên toàn thị trường. Nếu trước đây nhiều nhà thầu phải ở trong thế cạnh tranh gay gắt để giành việc, chấp nhận biên lợi nhuận mỏng và phụ thuộc lớn vào dòng tiền của chủ đầu tư, thì bức tranh hiện nay đang dần thay đổi. Nguồn việc dồi dào hơn, dòng tiền dự án được khơi thông tốt hơn và hành lang pháp lý cũng đang phát huy hiệu quả, đưa nhiều doanh nghiệp xây dựng vào trạng thái chủ động hơn trong lựa chọn dự án, kiểm soát rủi ro và hoạch định tăng trưởng.
Nhận định này được phản ánh khá rõ trong các phân tích gần đây của Báo Xây dựng và Vietnam Report, khi cho rằng ngành xây dựng đang bước vào một chu kỳ mới, nơi tăng trưởng không chỉ đến từ số lượng công trình khởi công mà còn đến từ sự dịch chuyển về chất trong cơ chế vận hành của thị trường.
Pháp lý dần phát huy hiệu quả, dòng dự án được khơi thông
Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên nhịp phục hồi của ngành xây dựng là tác động từ loạt cải cách pháp lý trong thời gian qua. Các điều chỉnh liên quan đến đầu tư công, phương thức đối tác công tư (PPP) và thị trường bất động sản đang phát huy hiệu quả rõ nét hơn trong thực tế. Việc hoàn thiện khung pháp lý, đặc biệt sau khi các luật lớn như Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản đi vào thực thi, đã góp phần tháo gỡ vướng mắc cho nhiều dự án, tạo điều kiện để nguồn việc quay trở lại với các doanh nghiệp xây dựng.
Nếu nhìn theo chuỗi giá trị, đây là sự chuyển động có ý nghĩa rất lớn. Khi thủ tục đầu tư được thông suốt hơn, dự án được tái khởi động hoặc phê duyệt nhanh hơn, thì lợi ích không chỉ dừng ở chủ đầu tư hay cơ quan quản lý, mà còn lan tỏa trực tiếp đến nhà thầu, đơn vị tư vấn, nhà cung cấp vật liệu, doanh nghiệp cơ điện, nội thất và toàn bộ hệ sinh thái phía sau công trường. Nói cách khác, xây dựng đang trở thành một “đường dẫn” quan trọng để dòng vốn đầu tư chảy vào nền kinh tế thực.
Vai trò này được ví như một “xa lộ” mở đường cho nền kinh tế. Đây là hình ảnh khá chính xác nếu đặt trong bối cảnh đầu tư công tiếp tục được đẩy mạnh, nhu cầu phát triển hạ tầng giao thông – logistics – đô thị vẫn ở mức cao, trong khi thị trường bất động sản đang từng bước phục hồi sau giai đoạn trầm lắng. Xây dựng không chỉ là khâu “thi công công trình”, mà đang giữ vai trò kết nối giữa chính sách, dòng vốn và tốc độ triển khai dự án trên thực địa.
Từ “chạy việc” sang “chọn việc”: thế trận của nhà thầu đang đổi chiều
Sự cải thiện của thị trường không chỉ thể hiện ở cảm nhận chung mà còn được phản ánh bằng các con số khá rõ. Theo khảo sát từ Vietnam Report, có tới 89,9% doanh nghiệp cho biết số lượng dự án trúng thầu tăng, trong khi 84,8% doanh nghiệp ghi nhận số dự án đang triển khai nhiều hơn năm trước. Điều này cho thấy lượng việc trên thị trường đang mở rộng tương đối đồng đều, thay vì chỉ tập trung vào một vài phân khúc riêng lẻ.
Khi “backlog” – tức khối lượng công việc tồn đọng đã ký nhưng chưa ghi nhận hết doanh thu – tăng lên, doanh nghiệp xây dựng có thêm cơ sở để lập kế hoạch tài chính, tổ chức nhân sự và phân bổ nguồn lực thi công. Đây là một thay đổi rất đáng chú ý, bởi trong ngành xây dựng, backlog chính là “độ dày” của tương lai. Nó cho phép doanh nghiệp không còn phải liên tục chạy theo từng gói thầu ngắn hạn, mà có thể chủ động hơn trong việc đánh giá hiệu quả từng dự án, lựa chọn chủ đầu tư, xem xét điều khoản thanh toán và kiểm soát biên lợi nhuận.
Chính vì vậy, năm 2026 được xem là giai đoạn nhiều nhà thầu bắt đầu dịch chuyển từ tâm thế “chạy việc” sang “chọn việc”. Thay vì chỉ ưu tiên trúng thầu bằng mọi giá, các doanh nghiệp có năng lực đang cân nhắc kỹ hơn về chất lượng dòng tiền, tính khả thi của dự án, năng lực pháp lý của chủ đầu tư và khả năng triển khai thực tế. Đây là một tín hiệu tích cực cho thấy ngành xây dựng đang dần trưởng thành hơn, không chỉ về quy mô thi công mà còn ở năng lực quản trị rủi ro và tối ưu hiệu quả tài chính.
Đại công trường lan tỏa sinh khí cho toàn chuỗi cung ứng
Bức tranh lạc quan của ngành xây dựng không chỉ nằm ở số liệu trúng thầu, mà còn đến từ thực tế các đại công trường đang trở lại với mật độ dày hơn. Các dự án hạ tầng quy mô lớn, các công trình giao thông trọng điểm, các khu đô thị và công trình công nghiệp mới đã tạo nên hiệu ứng lan tỏa mạnh trên thị trường.
Với doanh nghiệp trong hệ sinh thái vật liệu – nội thất – xây dựng, đây là một tín hiệu đặc biệt đáng quan tâm. Khi công trường khởi động, nhu cầu không chỉ dừng ở xi măng, thép, cát đá hay kết cấu, mà còn mở rộng sang các nhóm giải pháp hoàn thiện như cửa, sơn, vật liệu bề mặt, thiết bị kỹ thuật, giải pháp chiếu sáng, nội thất và công nghệ quản lý công trình. Nói cách khác, “sinh khí” của đại công trường không chỉ nuôi sống nhà thầu, mà còn kéo theo cơ hội cho hàng loạt doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.
Ở góc độ vĩ mô, ngành xây dựng tiếp tục được nhìn nhận là một trong những lĩnh vực có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh nhất cho nền kinh tế. Khi hạ tầng được đầu tư, các khu công nghiệp được mở rộng, các dự án đô thị và nhà ở được tái khởi động, thì tăng trưởng sẽ không chỉ xuất hiện trong ngành xây dựng, mà còn kéo theo sản xuất công nghiệp, thương mại, logistics, bất động sản, lao động và tiêu dùng.
Nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng cảm nhận được “độ nóng” như nhau
Dù bức tranh chung đang sáng lên, vẫn cần lưu ý một thực tế quan trọng: khoảng 15,8% doanh nghiệp được khảo sát cho biết họ chưa cảm nhận được sự thay đổi đáng kể từ các cải cách chính sách. Con số này cho thấy thị trường chưa thực sự phục hồi đồng đều, và khoảng cách từ chủ trương đến thực thi vẫn còn tồn tại.
Nguyên nhân chủ yếu được chỉ ra là độ trễ trong triển khai chính sách giữa các địa phương. Cùng một khung pháp lý, nhưng tốc độ áp dụng, khả năng tháo gỡ hồ sơ, cách hiểu quy định và năng lực tổ chức thực hiện ở từng nơi có thể rất khác nhau. Điều đó khiến có địa phương dự án được tái khởi động nhanh, trong khi ở nơi khác doanh nghiệp vẫn phải chờ thủ tục, chờ rà soát pháp lý hoặc chờ hoàn thiện các điều kiện liên quan đến đất đai, đầu tư, quy hoạch.
Đây là điểm rất đáng lưu ý đối với các doanh nghiệp xây dựng và các nhà cung cấp trong ngành. Năm 2026 có thể là năm thị trường khởi sắc, nhưng mức độ hưởng lợi sẽ phụ thuộc nhiều vào địa bàn hoạt động, phân khúc dự án và năng lực thích ứng của từng doanh nghiệp. Những đơn vị bám sát đầu tư công, hạ tầng, công nghiệp hoặc các dự án đã hoàn thiện pháp lý có thể hưởng lợi sớm hơn; trong khi các doanh nghiệp phụ thuộc vào một số địa phương triển khai chậm hoặc vào các dự án dân dụng còn vướng thủ tục có thể vẫn chưa cảm nhận được sự cải thiện rõ rệt.
Chu kỳ mới đã mở ra, nhưng bài toán thực thi vẫn là yếu tố quyết định
Có thể nói, năm 2026 đang mở ra một chu kỳ đáng kỳ vọng cho ngành xây dựng Việt Nam. “Sinh khí” đại công trường đã xuất hiện rõ hơn, dòng dự án đang được khơi thông, nhà thầu có nhiều cơ hội chủ động hơn và vai trò dẫn dắt của xây dựng đối với nền kinh tế ngày càng rõ nét. Tuy nhiên, để đà phục hồi này chuyển hóa thành tăng trưởng bền vững, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc ban hành chính sách đúng, mà còn ở tốc độ và chất lượng thực thi chính sách tại từng địa phương, từng dự án và từng mắt xích của chuỗi cung ứng.
Với cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng – vật liệu – nội thất, giai đoạn hiện nay không chỉ là lúc quan sát thị trường khởi sắc, mà còn là thời điểm cần chủ động tái cấu trúc năng lực: từ quản trị tài chính, chuẩn bị nhân lực, nâng cấp năng lực thi công đến xây dựng chiến lược đồng hành dài hạn cùng các chủ đầu tư và tổng thầu. Bởi trong một chu kỳ tăng trưởng mới, cơ hội thường đến nhanh hơn – nhưng chỉ dành cho những doanh nghiệp sẵn sàng bước vào thế chủ động.
Nguồn tham khảo: Báo Xây dựng
——————
TRIỂN LÃM NỘI THẤT VÀ XÂY DỰNG VIỆT NAM – VIBE 2026
Next in Space – Growth in Motion
VIBE do Hội Mỹ nghệ và Chế biến Gỗ Tp.HCM (HAWA) và Hiệp Hội Xây dựng và Vật Liệu Xây dựng Tp.HCM (SACA) đồng tổ chức. Triển lãm là một NỀN TẢNG GIAO THƯƠNG, TRAO ĐỔI CHUYÊN MÔN & KHƠI NGUỒN SÁNG TẠO trong chuỗi ngành Kiến trúc, Nội thất, Xây dựng.
Thời gian: 9:00 – 17:00 | 30/9 – 3/10/2026
Địa điểm: SECC – 799 Nguyễn Văn Linh, P. Tân Mỹ, TP. HCM
Đăng ký tham quan: https://thevibexpo.com/register