Nếu vài năm trước, câu chuyện chuyển đổi số trong kiến trúc ở Việt Nam chủ yếu được nhắc đến ở cấp độ doanh nghiệp, văn phòng thiết kế hay các dự án lớn, thì đến năm 2026, làn sóng này đang hiện diện rất rõ ngay từ giảng đường. Từ Festival Sinh viên Kiến trúc toàn quốc lần thứ XV diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh đến cách các trường đại học điều chỉnh thông điệp tuyển sinh, cấu trúc đào tạo và trọng tâm học phần, có thể thấy chân dung của thế hệ kiến trúc sư trẻ đang thay đổi nhanh chóng: Gen Z vào nghề với tư duy số hóa mạnh hơn, quen với công nghệ hơn và được chuẩn bị nhiều hơn cho bài toán bền vững ngay từ đầu.
Đây không chỉ là thay đổi của giáo dục, mà là tín hiệu quan trọng của thị trường nhân sự kiến trúc – xây dựng trong vài năm tới. Bởi những sinh viên đang ngồi trên ghế nhà trường hôm nay chính là lực lượng sẽ bước vào studio thiết kế, doanh nghiệp tư vấn, nhà phát triển dự án và hệ sinh thái vật liệu – xây dựng trong giai đoạn 2026–2030, khi BIM, AI, mô phỏng hiệu năng công trình, dữ liệu đô thị và yêu cầu thiết kế xanh đang ngày càng trở thành chuẩn mới của nghề.
Festival Sinh viên Kiến trúc toàn quốc XV: một “ảnh chụp nhanh” của thế hệ KTS Gen Z
Diễn ra từ 15–18/4/2026 tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm Bình Dương (BCEC) và Trường Đại học Việt Đức, Festival Sinh viên Kiến trúc toàn quốc lần thứ XV là một trong những sự kiện học thuật lớn nhất của khối đào tạo kiến trúc trong năm nay. Theo thông tin từ ban tổ chức và các trường tham dự, Festival quy tụ hơn 1.000 giảng viên, sinh viên đến từ 27 cơ sở đào tạo kiến trúc trên cả nước. Đặc biệt, chủ đề của Festival năm nay là “ARCHINNOVATION – Kiến trúc trong kỷ nguyên công nghệ”, cho thấy định hướng rất rõ: đây không còn chỉ là sân chơi ý tưởng, mà là diễn đàn để sinh viên kiến trúc đối diện trực tiếp với những thay đổi công nghệ đang tái định hình nghề nghiệp.
Nhìn vào nội dung của Festival, có thể thấy “kỷ nguyên công nghệ” không được hiểu theo nghĩa chung chung. Nhiều nguồn tin về sự kiện cho biết các hoạt động năm nay đặt trọng tâm vào sự giao thoa giữa kiến trúc và công nghệ, với những chủ đề như AI, BIM, thực tế ảo, vật liệu xây dựng thế hệ mới, cùng các nội dung thi đòi hỏi khả năng thiết kế nhanh, trình bày đồ họa, tư duy không gian và phản xạ sáng tạo trong môi trường áp lực cao.
Ở một góc nhìn khác, Festival lần này giống như một “ảnh chụp nhanh” về thế hệ KTS trẻ sắp bước vào thị trường lao động. Họ không chỉ là những sinh viên giỏi vẽ tay hay tư duy tạo hình, mà đang được định hình trong một môi trường nơi công nghệ số trở thành một phần tự nhiên của quy trình học và làm. Chủ đề “Kiến trúc trong kỷ nguyên công nghệ” vì thế không chỉ là thông điệp của một sự kiện, mà phần nào phản ánh cách đào tạo kiến trúc đang thay đổi: kiến trúc sư tương lai sẽ phải làm việc đồng thời với ý tưởng, phần mềm, dữ liệu, công nghệ trình bày và yêu cầu hiệu năng công trình.
Từ “học kiến trúc” sang “học để hành nghề trong môi trường số”
Sự thay đổi này không chỉ thể hiện ở Festival, mà còn hiện diện trong cách các trường đại học định hình chương trình đào tạo và tuyển sinh cho mùa 2026. Ở cấp độ chính thức, các trường chưa hẳn đều dùng cùng một bộ thuật ngữ như “Digital Architecture” hay “kiến trúc số” trong tên ngành, nhưng xu hướng chung đã khá rõ: chương trình kiến trúc đang dịch chuyển theo hướng tích hợp công nghệ, kỹ năng số và tư duy bền vững nhiều hơn trước.
Với Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH), thông tin tuyển sinh 2026 cho thấy nhà trường tiếp tục duy trì ngành Kiến trúc trong nhóm ngành thiết kế – xây dựng, đồng thời đặt chương trình này trong một hệ sinh thái đào tạo có sự nhấn mạnh mạnh mẽ vào công nghệ, trí tuệ nhân tạo và kỹ thuật số. Trên cổng tuyển sinh 2026, HUTECH đồng thời giới thiệu các khối ngành liên quan đến AI, công nghệ thông tin, kỹ thuật, xây dựng, phản ánh rõ xu hướng đào tạo kiến trúc trong một môi trường ngày càng liên ngành hơn giữa thiết kế – công nghệ – xây dựng.
Trong khi đó, với Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM (UAH), sự hiện diện của trường tại Festival năm nay cũng phần nào cho thấy định hướng bám sát các chuyển động mới của nghề. UAH là một trong những đơn vị tích cực tham gia Festival với chủ đề “Archinnovation”, và chính bản thân sân chơi này đã phản ánh cách hệ thống đào tạo kiến trúc đang đặt thế hệ sinh viên vào một bối cảnh mới: phải sẵn sàng cho công nghệ, cho các công cụ số, cho cách thiết kế – trình bày – cộng tác khác đi so với thế hệ trước.
Nói cách khác, nếu trước đây sinh viên kiến trúc thường được hình dung qua bộ kỹ năng truyền thống gồm tư duy tạo hình, mỹ thuật, đồ án và kỹ thuật cơ bản, thì thế hệ chuẩn bị tốt nghiệp từ 2026 trở đi nhiều khả năng sẽ bước ra thị trường với một “bộ hành trang” khác: làm việc trên nền tảng số nhiều hơn, quen với BIM/AI/VR hơn, tiếp cận nhanh hơn với công cụ mô phỏng và nhạy cảm hơn với các yêu cầu bền vững của công trình.
Ba trục đào tạo đang định hình chân dung KTS trẻ: công nghệ, số hóa, bền vững
Từ các tín hiệu trên, có thể thấy chương trình đào tạo kiến trúc tại Việt Nam đang dần xoay quanh ba trục lớn.
1. Kiến trúc gắn với công nghệ hiện đại
Trục đầu tiên là kiến trúc gắn với công nghệ hiện đại. Điều này không chỉ nằm ở việc dùng phần mềm vẽ tốt hơn, mà là sự thay đổi trong tư duy làm nghề. Sinh viên kiến trúc hôm nay phải làm quen với một môi trường mà hồ sơ thiết kế, phối hợp bộ môn, trình bày ý tưởng và thậm chí quản lý thông tin công trình đều đang được số hóa. Khi BIM, AI, VR/AR hay mô phỏng môi trường dần đi vào thực tiễn, việc hiểu công nghệ không còn là “lợi thế cộng thêm” mà trở thành một năng lực nền.
2. Kiến trúc số và năng lực làm việc bằng dữ liệu
Trục thứ hai là kiến trúc số – hiểu theo nghĩa rộng hơn việc dùng phần mềm. Kiến trúc số là khả năng thiết kế trong môi trường dữ liệu, nơi KTS phải biết phối hợp thông tin, làm việc với mô hình số, tư duy quy trình và cộng tác đa ngành. Đây là thay đổi rất quan trọng vì nghề kiến trúc đang dịch chuyển từ mô hình “thiết kế cá nhân” sang mô hình “hệ sinh thái dự án”, trong đó một ý tưởng chỉ thực sự đi xa khi có thể kết nối được với kỹ sư, nhà thầu, nhà sản xuất vật liệu và hệ thống quản lý dự án.
3. Kiến trúc bền vững như một năng lực cốt lõi
Trục thứ ba là kiến trúc bền vững. Đây có lẽ là thay đổi quan trọng nhất về mặt tư duy. Nếu thế hệ trước có thể tiếp cận “xanh” như một mảng chuyên sâu hoặc một lựa chọn cá nhân, thì với sinh viên chuẩn bị ra trường hiện nay, bền vững gần như đã trở thành yêu cầu mặc định. Công trình phải tính đến thông gió, chiếu sáng tự nhiên, hiệu năng năng lượng, vật liệu, khả năng thích ứng khí hậu và chất lượng sống của người sử dụng. Nói cách khác, KTS trẻ bước vào nghề trong bối cảnh không còn được phép xem “thiết kế xanh” là một lớp trang trí, mà phải hiểu nó như logic vận hành của công trình.
Thị trường đang cần gì ở thế hệ KTS mới?
Từ góc độ nhân sự, sự dịch chuyển của giảng đường thực ra đang bám khá sát nhu cầu của thị trường. Trong 3–5 năm tới, những vị trí đầu vào của ngành kiến trúc – nội thất – xây dựng nhiều khả năng sẽ không chỉ tuyển người “vẽ tốt” hay “làm concept tốt”, mà còn ưu tiên những ứng viên có khả năng làm việc trên nền tảng số, hiểu quy trình BIM, biết trình bày – giao tiếp bằng công cụ số và có nhận thức tốt về bền vững, vật liệu, hiệu năng công trình.
Điều này đặc biệt rõ ở các nhóm doanh nghiệp đang tăng tốc chuyển đổi: studio kiến trúc quy mô vừa và lớn, đơn vị tư vấn quốc tế, doanh nghiệp phát triển bất động sản, các công ty thiết kế – thi công nội thất, nhà thầu tổng hợp, hay các thương hiệu vật liệu – giải pháp công trình muốn làm việc sâu hơn với giới KTS. Trong môi trường đó, sinh viên tốt nghiệp không chỉ được nhìn như “nhân sự sáng tạo”, mà còn là mắt xích trong một chuỗi sản xuất không gian ngày càng phức tạp, nơi năng lực công nghệ và khả năng học nhanh quan trọng không kém tư duy thiết kế.
Gen Z kiến trúc sẽ bước vào nghề với lợi thế gì?
So với các thế hệ trước, lợi thế lớn nhất của nhóm KTS trẻ tốt nghiệp giai đoạn 2026–2030 có lẽ là khả năng thích ứng với môi trường số. Họ lớn lên cùng phần mềm, mạng xã hội, video, hình ảnh, mô hình 3D và văn hóa học trực tuyến; điều đó khiến việc tiếp cận công cụ mới, quy trình mới và phương thức cộng tác mới diễn ra tự nhiên hơn. Nếu được đào tạo đúng hướng, đây sẽ là lực lượng có thể rút ngắn khoảng cách giữa nhà trường và doanh nghiệp, giữa ý tưởng và công nghệ, giữa thiết kế và dữ liệu.
Tuy nhiên, “kỷ nguyên số” cũng đặt ra một thách thức ngược lại: nguy cơ công nghệ lấn át chiều sâu tư duy kiến trúc. Một KTS trẻ có thể rất giỏi phần mềm, trình bày đẹp, dựng mô hình nhanh, nhưng nếu thiếu nền tảng về không gian, khí hậu, vật liệu, văn hóa và tư duy phản biện, thì vẫn khó trở thành một người hành nghề bền vững. Vì thế, bài toán của đào tạo kiến trúc hiện nay không chỉ là dạy thêm công cụ, mà là dạy cách dùng công nghệ để phục vụ tư duy kiến trúc tốt hơn.
Từ Festival đến thị trường: tín hiệu cho một thế hệ mới
Nhìn từ Festival Sinh viên Kiến trúc toàn quốc XV và mùa tuyển sinh 2026, có thể thấy ngành kiến trúc Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển thế khá rõ rệt về nhân sự. Thế hệ KTS trẻ không còn được chuẩn bị cho một thị trường thuần túy “đồ án – concept – triển khai”, mà cho một môi trường nghề nghiệp nơi công nghệ, dữ liệu, bền vững và cộng tác liên ngành sẽ là bốn từ khóa ngày càng quan trọng.
Với doanh nghiệp trong hệ sinh thái kiến trúc – nội thất – vật liệu – xây dựng, đây là tín hiệu đáng chú ý. Bởi thế hệ KTS Gen Z bước vào nghề từ 2026 trở đi không chỉ mang theo một bộ kỹ năng mới, mà còn mang theo một cách nhìn khác về nghề: linh hoạt hơn, số hóa hơn, cởi mở hơn với công nghệ và cũng nhạy cảm hơn với câu chuyện bền vững. Câu hỏi đặt ra cho thị trường lúc này không còn là “sinh viên kiến trúc có theo kịp thay đổi không”, mà là doanh nghiệp, studio và hệ sinh thái ngành đã sẵn sàng đón một thế hệ KTS mới hay chưa.
Nguồn tham khảo
- Tạp chí Kiến trúc – Khai mạc Festival Sinh viên Kiến trúc toàn quốc XV: Thế hệ KTS trẻ bước vào kỷ nguyên công nghệ, đăng ngày 15/4/2026. Xem bài viết
- Trường Đại học Văn Lang – Sinh viên Văn Lang ghi dấu ấn sáng tạo tại Festival Sinh viên Kiến trúc toàn quốc 2026 lần thứ XV, đăng ngày 21/4/2026. Xem bài viết
- HUTECH – Thông tin tuyển sinh 2026 và chương trình đào tạo ngành Kiến trúc. Trang tuyển sinh HUTECH 2026
- Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM – Thông tin về đội tuyển tham gia Festival Sinh viên Kiến trúc toàn quốc XV năm 2026. Xem thông tin
——————
TRIỂN LÃM NỘI THẤT VÀ XÂY DỰNG VIỆT NAM – VIBE 2026
Next in Space – Growth in Motion
VIBE do Hội Mỹ nghệ và Chế biến Gỗ Tp.HCM (HAWA) và Hiệp Hội Xây dựng và Vật Liệu Xây dựng Tp.HCM (SACA) đồng tổ chức. Triển lãm là một NỀN TẢNG GIAO THƯƠNG, TRAO ĐỔI CHUYÊN MÔN & KHƠI NGUỒN SÁNG TẠO trong chuỗi ngành Kiến trúc, Nội thất, Xây dựng.
Thời gian: 9:00 – 17:00 | 30/9 – 3/10/2026
Địa điểm: SECC – 799 Nguyễn Văn Linh, P. Tân Mỹ, TP. HCM
Đăng ký tham quan: https://thevibexpo.com/register
———————-